Jak uwzględnić instalację smart home w projekcie wnętrza

Rozdzielnica przy automatyce jest większa od standardowej. Poza zabezpieczeniami mieści zasilacze, urządzenia sterujące, a przy części systemów także elementy wykonawcze. Producenci systemów zalecają zostawienie w niej rezerwy na rozbudowę.

Sprzęt sieciowy potrzebuje osobnego miejsca. Router, przełącznik i zasilacze pracują bez przerwy, grzeją się i szumią. Muszą stać w przestrzeni ogrzewanej, przewietrzanej i dostępnej serwisowo. Zabudowanie ich na głucho kończy się przegrzewaniem albo hałasem w pomieszczeniu, w którym nikt się go nie spodziewał.

Sieć jest zagadnieniem przestrzennym, nie tylko technicznym. Punkty dostępowe Wi-Fi montowane na sufitach konkurują o miejsce z oprawami i czujnikami dokładnie tak samo. Przewody do punktów dostępowych, telewizorów, stanowisk pracy, urządzeń audio-wideo, kamer i części automatyki układa się przed zamknięciem sufitów.

Jeżeli w zakresie są punkty dostępowe, kamery, wideodomofon albo część paneli, warto rozważyć zasilanie po skrętce. Zdejmuje ono potrzebę gniazd w tych miejscach, ale wymaga odpowiedniego przełącznika w szafie.

Przy domach jednorodzinnych warto rozważyć dodatkowe rozdzielnice na kondygnacjach, w garażu i w części ogrodowej. Ich lokalizacja jest decyzją projektową.

Sterowniki systemowe, zwłaszcza panele dotykowe, bywają wyraźnie większe od standardowego osprzętu i wymagają głębszych puszek. Z punktu widzenia projektu wnętrza znaczenie mają dwie rzeczy.

Miejsce musi zmieścić urządzenie. Panel zaplanowany na cienkiej ściance działowej albo na zabudowie, za którą biegnie pion kanalizacyjny lub inna instalacja, wymusza zmianę lokalizacji już na budowie. Warto to sprawdzić na etapie rysunku.

Wygoda decyduje o tym, czy system będzie używany. Sterownik obsługuje się codziennie, więc jego wysokość i lokalizacja podlegają tym samym zasadom co każdy inny element osprzętu. Panel za otwartym skrzydłem drzwi albo za lustrem staje się kłopotliwy zaraz po wprowadzeniu.

Odstęp od nawiewów wentylacji i klimatyzacji jest wymagany, ponieważ ruch powietrza wywołuje fałszywe wyzwolenia, a użytkownik odbiera to jako system zapalający światło sam z siebie. Producenci czujników podają wartości od około 1,2 do 2,5 metra, w zależności od modelu i technologii. Dopóki urządzenie nie jest wybrane, w rysunku warto zarezerwować wartość najbardziej wymagającą.

Czujnik nie powinien znajdować się w bezpośredniej ścieżce światła słonecznego ani sztucznego.

Wymagane odstępy od urządzeń radiowych i od elementów instalacji elektrycznej podaje karta konkretnego czujnika i różnią się one bardzo mocno między produktami. Nie ma tu jednej reguły, którą można wpisać do projektu z góry.

Typ czujnika przesądza o polu detekcji. Czujnik ruchu reaguje na ruch wyraźny i sprawdza się w korytarzu albo w garderobie. Czujnik obecności wychwytuje ruch drobny i lepiej działa tam, gdzie użytkownik pozostaje w bezruchu, czyli w gabinecie albo w salonie przy filmie. Dobór zależy też od geometrii pomieszczenia i od przeszkód.

Dlatego przed zamknięciem rysunku sufitu trzeba znać co najmniej typ czujnika i wymagane pole detekcji. Wybór urządzenia poprzedza rysunek sufitu, a nie odwrotnie.

W klasycznej instalacji podział na obwody w dużej mierze przesądza późniejsze scenariusze. Jedna strefa na pomieszczenie oznacza, że scen nie da się rozbudować bez zmian w instalacji.

W systemach adresowalnych, takich jak DALI, grupowanie opraw zmienia się programowo. Wymaga to jednak wcześniejszego doboru opraw i zasilaczy oraz doprowadzenia magistrali sterującej. Decyzja więc nie znika, tylko przenosi się z liczby obwodów na sposób sterowania, a rozstrzyga się w specyfikacji opraw.

Sposoby sterowania, z którymi projektant spotka się najczęściej: podział na obwody, ściemnianie fazowe, sterowanie napięciem 0-10 V albo 1-10 V oraz DALI i DALI-2.

Sposób ściemniania musi być zgodny z oprawą i jej zasilaczem. Oprawy migoczące przy niskich poziomach wymagają dostrojenia, co wykonuje instalator przy uruchomieniu, ale wybór opraw zapada znacznie wcześniej.

Zadaniem projektanta jest wskazanie stref, na przykład światła ogólnego, kierunkowego nad blatem i podświetlenia zabudowy. Liczbę obwodów albo adresów wyprowadzi z tego instalator razem z elektrykiem.

Napędy osłon są najczęściej pomijaną funkcją, mimo że ich dołożenie po tynkach jest najdroższe.

Napędy zasilane sieciowo wymagają zasilania przy oknie albo w przestrzeni zabudowy. Dostępne są również napędy akumulatorowe, które mają swoje zasilanie i nie wymagają przewodu przy oknie. Przy nowej instalacji warto rozstrzygnąć typ napędu przed tynkami, bo to decyzja o zasilaniu, a nie o produkcie.

Napęd, kaseta i dostęp serwisowy zajmują przestrzeń w nadprożu albo w suficie. Ta rezerwa musi znaleźć się w rysunku razem z decyzją o osłonie.

Po stronie projektu wystarczy niewiele: wskazanie, w których oknach mają znaleźć się osłony, jakiego rodzaju i że mają być sterowane.

Lokalizacja termostatu wpływa na pomiar. Nie umieszcza się go w zabudowie, przy źródle ciepła, w bezpośrednim słońcu ani w miejscu owiewanym przez nawiew. Błąd na tym etapie widać dopiero w rachunkach i w komforcie użytkowania.

Trzeba też ustalić, czy klimatyzacja i rekuperacja mają być objęte wspólnym sterowaniem. Integracja wymaga interfejsu i dostępu serwisowego do urządzenia, więc rezerwa miejsca należy do projektu.

Strefy ogrzewania podłogowego objęte sterowaniem muszą odpowiadać finalnym zabudowom. Rozdzielacz potrzebuje dostępu po wykonaniu zabudowy.

Czujniki otwarcia drzwi i okien, nazywane kontaktronami, mogą pracować jednocześnie na potrzeby alarmu, sterowania ogrzewaniem i klimatyzacją oraz scen.

Jeżeli mają być niewidoczne, ustala się to przed zamówieniem stolarki. Ukrycie czujnika wymaga przygotowania w skrzydle albo w ościeżnicy, a po montażu zostają już tylko rozwiązania natynkowe.

To jest przykład decyzji, która w projekcie jest jednym wierszem w zestawieniu, a po fakcie oznacza wymianę elementu stolarki.

Systemy przewodowe wymagają zaplanowanej infrastruktury kablowej i miejsca na elementy systemu. Sposób prowadzenia przewodów zależy od wybranego standardu i topologii, ponieważ systemy magistralne nie wymagają osobnego przewodu z centrali do każdego urządzenia. Do tej grupy należy KNX, otwarty standard niezależny od producenta, oraz rozwiązania firmowe kilku producentów, w tym Loxone.

W rozwiązaniach bezprzewodowych spotyka się między innymi Z-Wave, Zigbee i Thread. Coraz większą rolę odgrywa Matter, standard współpracy urządzeń działający po IP, między innymi przez Thread, Wi-Fi i Ethernet. Osobną grupą są rozwiązania producentów wyposażenia, na przykład Somfy w zakresie napędów i sterowania osłonami.

Część czujników i przycisków radiowych jest zasilana bateryjnie albo akumulatorowo i wymaga późniejszego dostępu serwisowego. W zależności od rozwiązania elementy te są natynkowe albo ukryte w osprzęcie i w puszkach. Przy projektach, w których istotna jest minimalizacja widocznego osprzętu, sposób zasilania i montażu trzeba ustalić odpowiednio wcześnie.

Wariant hybrydowy, czyli przygotowana infrastruktura przewodowa w zakresie podstawowym i uzupełnienie radiowe, sprawdza się najlepiej wtedy, gdy inwestor jeszcze nie wybrał systemu, a projekt musi iść dalej. Koszt przygotowania jest ułamkiem wartości automatyki, a decyzja pozostaje otwarta.